Spelletjes met woorden

話是符號

Woorden zijn symbolen. Letterlijk. Hopelijk zijn ze begrijpelijke symbolen, a.k.a. symbolen in een taal waar je bekend mee bent. Maar woorden blijven altijd in de kern abstracties: ze symboliseren betekenissen die we allemaal begrijpen maar die tegelijkertijd constant veranderen.

Élk woord is een symbool. ELK WOORD. De meeste woorden hebben godzijdank een intuïtieve betekenis. Neem ‘boom’. ‘boom’ is een recht door zee woord. Met ‘boom’ kan je niet snel fout gaan. Kinderen leren over bomen en als een kind het snapt dan jij toch al helemaal. Maar hoe intuïtief ´boom´ als woord ook is, graaf diep genoeg en je vind de grenzen van elk woord. Neem bijvoorbeeld de definitie van boom die uw hardwerkende schrijver in 5 seconden op google heeft achterhaald: “Een boom is een overblijvende plant met een verhoute stam en een kroon. Er is geen eensgezindheid over de omschrijving van een boom. De meeste definities noemen hoogte en het bezitten van één stam.”

Daar ga je al.

Een boom? Een struik? Een plant?

Als het woord ‘boom’ al zoveel onenigheid geeft kan je nagaan hoeveel problemen woorden met meer dan 2 lettergrepen geven. Wat is democratie? Wat is politiek? Macht? Links-rechts spectrum? Ideologie? Religie? Etcetera etcetera etcetera. Het komt teleurstellend vaak voor dat discussies uitdraaien op semantische onenigheid: de ene partij heeft een andere betekenis voor een woord dan de andere partij. Ruzie om een definitie.

In het midden van al deze onenigheid is het makkelijk om voor een postmoderne oplossing te gaan: ‘alles is relatief en jouw interpretatie van een woord is altijd anders dan de mijne.’ Dit is natuurlijk makkelijke onzin. Niks voor niks is postmodernisme het intellectuele fastfood van deze tijd. ‘Oh je bent het niet met me eens? Ja maar alles is relatief.’

Woorden mogen dan wel symbolen zijn, maar de kracht van woorden zit in de gedeelde symboliek. Het woord ‘boom’ is niet perfect, maar het is goed genoeg om te communiceren. Zolang beide partijen het min of meer eens zijn over de definitie is dit voldoende om te communiceren. Niet voor niets is het in debattoernooien zo belangrijk om in de 1e ronde een duidelijk definitie neer te zetten van de stelling.

Boom.

Het is dus belangrijk om de juiste woorden te kiezen. Woorden sturen onze gedachten aan en op het moment dat oude woorden tekort schieten vinden we nieuwe woorden uit. Neem het woord ‘idee’; door de Grieken bedacht! Of om wat recentere woorden te noemen: internet, neuronen & swaffelen. Nieuwe symbolen leiden tot nieuwe inzichten.

Maar!

Soms sluipen smerige woorden ons vocabulaire binnen. Woorden die onze gedachten gedwongen een verkeerde kant op sturen, woorden die George Orwell Newspeak noemt. Zulke woorden hebben een emotionele symboliek die onmogelijk is om voor de gebruiker te negeren. Hitler’s ‘Lebensraum’ is zo´n woord – ‘hoe kan je iets hebben tegen levensruimte? Dat is toch belangrijk!’ Aldus de goedbedoelende fascist.

Maar ook vandaag de dag hebben we zulke woorden. ‘Racisme’ is zo’n woord. Racisme heeft meerdere definities die ik als volgt zou samenvatten:

1. Dat leden van een bepaald ras zich inherent superieur achten aan leden van een ander ras.

2. Dat er verschillen bestaan tussen rassen

definitie 1 = een vooroordeel, ethnocentrisch en slecht. Definitie 2 = bijzonder logisch, maar doordat het in elke discussie samengaat met definitie 1 wordt definitie 2 altijd ondergesneeuwd. `Hoe kan je voor racisme zijn?? Racisme is toch slecht!’ Aldus de goedbedoelende democraat.

Als een werknemer niet werkt rest er maar één oplossing: ontslag. Ik zeg dat we met woorden die niet werken hetzelfde doen.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s